RSS

De najaarsbijeenkomst van de Noordelijke Afdeling van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde werd op zondagmiddag 22 november jl. gehouden in de kleine voormalige Synagoge te Dalfsen, een intiem en sfeervol onderkomen. Namens het bestuur van de stichting die zorgdraagt voor het onderhoud en het beheer van het gebouw werden onze leden gastvrij welkom geheten door Hannie Boers en Hans Pronk. Het aantal leden dat zich voor de bijeenkomst had aangemeld, was bij wijze van uitzondering geringer dan waarop we hadden gehoopt, maar dat stond een geanimeerd en onderhoudend samenzijn niet in de weg. Dat begon al bij de ontmoeting in grand café Het Oude Station, waar een broodmaaltijd met koffie, thee en frisdrank werd geserveerd. Gezamenlijk ging het vervolgens naar de Synagoge, in het centrum van Dalfsen.

Dalfsen2

Na een openingswoord door voorzitter Anton Brand hield de Zwolse schrijver-dichter-vertaler Paul Gellings een boeiende inleiding over het werk van Patrick Modiano, de Franse auteur aan wie vorig jaar de Nobelprijs voor de Literatuur werd toegekend. Gellings, die in 1999 aan de Rijksuniversiteit Leiden promoveerde op het proefschrift Le fardeau du nomade: poésie et mythe dans l’œuvre de Patrick Modiano, toonde zich kritisch over de kwaliteit van enkele Nederlandse vertalingen van de romans van Modiano en las een aantal fragmenten voor uit een essay dat hij onlangs bij uitgeverij Querido publiceerde, ter gelegenheid van het verschijnen van Modiano’s roman Om niet te verdwalen: een tocht door ‘Poëtisch Parijs’. Met veel smaak vertelde hij ten slotte over zijn ontmoetingen en correspondentie met de auteur – hetgeen mede leidde tot een levendige gedachtewisseling.

Dalfsen1Hans Pronk, die een keuze had uit wel drie lezingen, koos ervoor te spreken over de historie van de bescheiden joodse gemeenschap in Dalfsen. Die is in 1838 zelfstandig geworden – Dalfsen had zelfs een eigen joodse begraafplaats – en ging kort voor de Tweede Wereldoorlog, in 1937, op in de joodse gemeente van Zwolle. De Synagoge, die verviel tot een bouwval, kon uiteindelijk worden behouden en gerestaureerd, en functioneert heden ten dage als een cultureel centrum. Oud-bestuurslid Jan Kristen, ook aanwezig, viel Hans Pronk geregeld bij met illustratieve anekdotes over Dalfsen en de betekenis van kleine synagoges in Noord-Nederland.

Dalfsen3

Zelf had Jan Kristen het laatste woord, en dat was een prachtig oratorisch betoog over het werk van de dichter Herman Hendrik ter Balkt (1938-2015), gelardeerd met culinaire uitstapjes naar het bereiden van een haas. Onder verwijzing naar de gedichten van Ter Balkt haalde Kristen herinneringen op aan zijn jeugd in Twente. In zijn woorden vielen de taalkundige, de didacticus én de bestuurder te beluisteren – en een waarachtig bewonderaar van de poëzie van Ter Balkt, oftewel Habakuk II de Balker. Heel toepasselijk sloot Kristen zijn voordracht af met het declameren van Ter Balkts gedicht De hazen. Het was zo stil in de Synagoge dat je een speld kon horen vallen.

Het bestuur van de Noordelijke Afdeling komt binnenkort bijeen om de eerstvolgende bijeenkomst voor te bereiden, een sociëteitsavond in Groningen of andermaal ‘op locatie’. Daarover krijgen alle leden natuurlijk nader bericht.

Verslag: Anton Brand, foto’s: Gerrit Brand. Zie voor meer foto’s en en een filmpje van Jan Kristen de facebookpagina van Gerrit Brand.

De twaalfde sociëteitsbijeenkomst van de Noordelijke Afdeling van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde vond op dinsdag 24 maart jl. weer plaats in de bovenzaal van sociëteit De Sleutel in Groningen tijdens een goed verzorgd en smakelijk buffet. Dertig leden woonden de bijeenkomst bij en genoten van drie inspirerende voordrachten.

Nadat voorzitter Anton Brand de aanwezigen welkom had geheten, was het woord eerst aan Jan Jaap Heij, oud-conservator van het Drents Museum in Assen, en zijn dochter Eveline Heij. Jan Jaap Heij organiseerde in 1988 een tentoonstelling van het bewaard gebleven werk van de kunstschilder Marinus Julius van Raalte (1873-1944, in gevangenschap gestorven in het concentratiekamp Bergen-Belsen). Daardoor kwam hij onder andere in aanraking met een roman die Van Raalte aan het eind van de jaren dertig schreef, Een jaar in het leven, maar die ongepubliceerd bleef totdat hij die, samen met Eveline Heij, in 2014 uitgaf. Tijdens hun gezamenlijke presentatie toonde Jan Jaap Heij enkele schilderijen van Van Raalte en wees hij op de gelijkenis met de Amsterdamse stadsgezichten van G.H. Breitner, en vertelde Eveline Heij over de inhoud van de roman, het manuscript en de manier van uitgeven.

M.J. van Raalte, zelfportret uit 1910

De tweede spreker was literair vertaler Art Posthuma. In het voorjaar van 2014 verscheen bij Editie Leesmagazijn zijn vertaling van de novelle Bergfahrt van de Zwitsers-Duitse schrijver Ludwig Hohl (1904-1980), onder de titel Bergtocht. Die uitgave werd onlangs herdrukt, en voor dit najaar kondigde Ard Posthuma een nieuwe vertaling van werk van Hohl aan: een selectie uit Die Notizen. Naar aanleiding van de Hohls biografie door Anna Stüssi, zette Ard Posthuma uiteen dat Ludwig Hohl zijn belangrijkste werk al in de jaren dertig had geschreven en afgerond. Ook vertelde hij over de vele versies die Hohl van Bergfahrt maakte, diens bedrukkende temperament en de jaren dat Hohl in Den Haag woonde. Ard Posthuma rondde zijn inleiding af met het prachtig voorlezen van enkele fragmenten uit zijn vertaling.

 

Vertaling en biografie

Derde spreker was Douwe van der Bijl, medewerker van de Groninger Forum Bibliotheek en notoir kenner van de Groninger letterkundige geschiedenis. Tijdens zijn presentatie over de huizen van overleden schrijvers die in Groningen hebben gewoond en gewerkt werd hij geassisteerd door uitgever Anton Scheepstra, die ook de foto’s maakte die Douwe van der Bijl toonde. Tijdens stadswandelingen leidt Douwe van der Bijl geregeld belangstellenden rond langs de schrijvershuizen – en omdat veel aanwezigen die huizen kennen, ontstond een levendig gesprek tussen de sprekers en hun gehoor. Over de werkkamer van W.F. Hermans, bijvoorbeeld – in het torentje, of niet? – en over de kortste recensie van De klop op de deur van Ina Boudier-Bakker: ‘Niet open doen!’

 

Schrijvershuizen:

W.F. Hermans (Ossenmarkt-Spilsluizen) en Ina Boudier-Bakker (Noorderhaven)

Tijdens de bijeenkomst liet Anton Brand weten dat Douwe van der Bijl en Egge Knol weer bereid zijn gevonden om als kascommissie ter controle van het afgesloten boekjaar op te treden. Penningmeester Wim Hilberdink stelt hun de stukken ter beschikking.

Anton Brand nam afscheid van de bestuursleden Gerda Huisman en Anton Scheepstra en bedankte hen voor hun inzet en ideeën. Namens de Noordelijke Afdeling kregen beiden als blijk van waardering een exemplaar van Gids voor de wereldliteratuur van Pieter Steinz en Jet Steinz en van het Boekenweekgeschenk van Dimitri Verhulst, gesigneerd door de auteur. Op zijn beurt deed Anton Scheepstra de aanwezige leden een fraai en interessant boek cadeau: Arcadia der Poëten van Herman Sandman, over Het literaire leven in Groningen 1945-2005.

Om de ontstane vacatures te vervullen introduceerde Anton Brand twee kandidaten: Stefan van der Poel en Maarten Praamstra. Beiden zijn bereid in het bestuur zitting te nemen, Maarten Praamstra in de hoedanigheid van secretaris. Tegen de benoemingen bleken geen bezwaren te bestaan: beide kandidaten werden door de aanwezigen bij acclamatie verkozen.